Δημήτρης Κούντουρας [Ex Silentio]

Screen shot 2015-03-03 at 11.33.53 π.μ.

Της Κατερίνας Τζαβάρα

 

Οι Ex Silentio απαρτίζουν ένα ελληνικό μουσικό σύνολο Παλαιάς μουσικής που ειδικεύεται στην ιστορική ερμηνεία, κάνει καριέρα στο εξωτερικό και εδώ και 16 χρόνια, από το 2001 που δημιουργήθηκαν, δεν σταματούν να ανανεώνουν το ενδιαφέρον του κοινού αλλά και τις συνεργασίες τους. Από καταξιωμένους καλλιτέχνες όπως η Σαβίνα Γιαννάτου (τραγούδι) ο Michael Chance (κόντρα τενόρος), η Φανή Αντωνέλου (υψίφωνος) και η μεσόφωνος Θεοδώρα Μπάκα μέχρι καινοτόμους σκηνοθέτες και χορογράφους (Κ. Ρήγος, Λ. Ζαφειροπούλου, Λ. Κιτσοπούλου κ.ά.), οι Ex Silentio μελετούν, πειραματίζονται και μας παρουσιάζουν νέες προοπτικές πάνω στην ακρόαση και σύνδεση της ιστορίας της μουσικής με της κοινωνίας την εποχή του Μεσαίωνα και μέχρι το Μπαρόκ.
Συμμετέχουν σε φεστιβάλ ανά τον κόσμο, συνεργάζονται με διεθνείς δισκογραφικές εταιρίες και διοργανώνουν το ετήσιο διήμερο «Παλαιά Μουσική στον Άγιο Παύλο» της Αθήνας ενώ μέλη του συνόλου διδάσκουν στη διεθνή μουσική κοινότητα «Μουσικό χωριό» του Πηλίου. Στην τελευταία τους εμφάνιση στην Εναλλακτική Σκηνή του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρύματος Σταύρου Νιάρχου συνδύασαν τη θεολογία με την κωμωδία με όχημα τα Κάρμινα Μπουράνα και την stand-up comedy.
Ας γνωρίσουμε καλύτερα την ιστορία τους και τον καλλιτεχνικό διευθυντή των Ex Silentio, τον διακεκριμένο φλαουτίστα, Δημήτρη Κούντουρα.

 

Ο Δημήτρης Κούντουρας ειδικεύεται σε ιστορικά είδη φλάουτου και στην ερμηνεία της μουσικής από τον Μεσαίωνα μέχρι το Μπαρόκ. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη όπου και ξεκίνησε τις μουσικές του σπουδές. Σπούδασε φλάουτο με ράμφος, τραβέρσο και ερμηνεία παλαιάς μουσικής στις Ανώτατες Σχολές Μουσικής της Ουτρέχτης, του Μιλάνου και του Τρόσινγκεν καθώς και στο Ωδείο της πόλης της Βιέννης, με τους K. Boeke, H. ter Schegget, W. Hazelzet και M. Gatti. Είναι διδάκτορας ιστορικής μουσικολογίας του ΕΚΠΑ. Εμφανίζεται με τα σύνολα Ex Silentio, Labyrinth Wien, με το Duo Goliardi και με την Καμεράτα Αθηνών σε συναυλίες σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και της Ασίας. Έχει την καλλιτεχνική διεύθυνση του συνόλου Ex Silentio και της ετήσιας σειράς «Παλαιά μουσική στον Άγιο Παύλο» της Αθήνας.

Έχει ηχογραφήσει με το Ex Silentio για την Talanton (μουσική του 15ου αιώνα) και την Carpe Diem (μεσαιωνική μουσική από τη Μεσόγειο), ενώ έχει συμμετάσχει σε παραγωγές και ηχογραφήσεις μπαρόκ όπερας για την decca και την MDG. Ερευνά ζητήματα ερμηνείας της παλαιάς μουσικής καθώς και τις σχέσεις μουσικής και αναγεννησιακού Ουμανισμού.

Ex Silentio I.jpgEx Silentio: Μίλησέ μας για τους Ex Silentio, που ίδρυσες και διευθύνεις, από τη δική σου οπτική, την επαγγελματική αλλά και αυτή της καρδιάς. Ποιοι είστε, τι κάνετε και τι ονειρεύεστε;
Πρόκειται για μια μικρή ομάδα φίλων μουσικών με κοινά ενδιαφέροντα. Μας συνδέει βαθιά φιλία και ένα κοινό όραμα. Πέρα από κάθε άλλο, η ανάγκη να κάνουμε μουσική και να τη μεταδώσουμε στο κοινό.
Ξεκινήσαμε μαζί με τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο πριν από 16 χρόνια. Είναι ένα πρότζεκτ ζωής για μένα… Εμφανιζόμαστε, στον χώρο της παλαιάς μουσικής αλλά ενίοτε και σε συνεργασίες με σκηνοθέτες (Λ. Κιτσοπούλου) και χορογράφους (Λ. Ζαφειρπούλου, Κ. Ρήγος) σε διάφορα φεστιβάλ και αίθουσες συναυλιών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το ρεπερτόριο του συνόλου περιλαμβάνει φωνητική και ενόργανη μουσική από τον Μεσαίωνα μέχρι και το Μπαρόκ ενώ η προσέγγιση περιλαμβάνει γνώση της ιστορικής ερμηνείας και χρήση αντίγραφων ιστορικών οργάνων με έμφαση στο πνεύμα (και όχι στο γράμμα) της κάθε εποχής.
Τα βασικά μέλη του συνόλου είναι οι:
Θεοδώρα Μπάκα και Φανή Αντωνέλου, τραγούδι
Θύμιος Ατζακάς, ούτι
Ηλέκτρα Μηλιάδου & Ανδρέας Λινός, βιέλα και βιόλα ντα γκάμπα
Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, τσέμπαλο
Νίκος Βαρελάς, κρουστά
Δημήτρης Κούντουρας, φλάουτο με ράμφος, τραβέρσο και μουσική διεύθυνση
Οι εμφανίσεις του συνόλου περιλαμβάνουν εμφανίσεις σε Ιταλία, Γερμανία, Αυστρία, Κύπρο, Σουηδία, Ολλανδία, Αλβανία κ.α. Στις πιο πρόσφατες περιλαμβάνονται οι συναυλίες στο διεθνές αυστριακό φεστιβάλ Styriarte, στο σουηδικό φεστιβάλ παλαιάς μουσικής του Τρολχέτεν, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και στη Ροτόντα.
Στις επερχόμενες εμφανίσεις συμπεριλαμβάνονται:
Το αυστριακό φεστιβάλ του Feldkirchen, το διεθνές φεστιβάλ Παλαιάς μουσικής του Βίλνιους στη Λιθουανία καθώς επίσης και μια παράσταση στο Φεστιβάλ Αθηνών.

Xenophobia/Ξενοφοβία: Με τη μουσική σας χτίζετε γέφυρες ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς, σε Δύση και Ανατολή. Ποια η θέση της μουσικής σε μια εποχή που το τέρας της ξενοφοβίας απλώνει τη σκιά του ακόμη και στις πιο ανεπτυγμένες χώρες;
Η μουσική και οι μουσικοί δεν γνωρίζουν σύνορα…έχει αποδειχτεί πολλές φορές. Οι συγγένειες ανάμεσα σε φαινομενικά διαφορετικούς πολιτισμούς συχνά αναδεικνύονται μέσα από την τέχνη και φυσικά και μέσα από τη μουσική.

Sephardic music / Σεφαραδίτικη μουσική: Στις συναυλίες σας και ιδιαίτερα στην τελευταία που έγινε στη Ροτόντα της Θεσσαλονίκης μέσα σε κατανυκτική ατμόσφαιρα, το κοινό υποδέχεται με ενθουσιασμό τα παραδοσιακά σεφαραδίτικα τραγούδια. Είναι η ισχυρή παρουσία του Εβραϊκού στοιχείου στην πόλη ή μας ενώνει μουσικά και ένα μελωδικό νήμα;
Όπως κάθε προφορική παράδοση έτσι και αυτή των σεφαρδιτών έχει τη δύναμή της και μια δυνατή απήχηση στο κοινό με εξοικείωση στην παραδοσιακή μουσική.

Instruments / Όργανα: Έχω προσωπική εμπειρία από τον τρόπο που μαγεύονται τα παιδιά από τα παραδοσιακά όργανα που χρησιμοποιείτε στις συναυλίες σας. Πώς μπορούμε να φέρουμε τα μικρά παιδιά πιο κοντά στη μουσική που εκπροσωπείτε;
Είναι τόσο σημαντικό να «μιλάει» και στα παιδιά αυτό που κάνουμε. Από την πληθώρα των οργάνων που παρουσιάζουμε στις συναυλίες, πχ παλιά έγχορδα με δοξάρι, εξωτικά κρουστά και κερατοειδή φλάουτα τα παιδιά που βρίσκονται στο κοινό συχνά ενθουσιάζονται.Μέσα από εργαστήρια και σεμινάρια αλλά και από συναυλίες – παρουσιάσεις οργάνων μπορούν τα παιδιά να έρθουν σε επαφή και να ακούσουν αυτά τα όργανα. Κάτι που προσπαθούμε να κάνουμε συχνά.

Life / Ζωή: Στη δική σου κοινωνική/προσωπική ζωή, οι παρέες, οι συνοδοιπόροι, οι σύντροφοι ανήκουν στην κλειστή ομάδα «καλλιτέχνες»; Έχεις χόμπι ή ενδιαφέροντα έξω από τη μουσική;
Όχι απαραίτητα, παρόλο που πολλοί κοντινοί άνθρωποι είναι του χώρου αυτού. Με ενδιαφέρει και πάντα με ενδιέφερε και διάβαζα ιστορία (ευρωπαική / μεσαιωνική ιστορία και ιστορία του πολιτισμού). Επίσης, γοητεύομαι πολύ από τις γλώσσες. Μιλάω γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, αγγλικά και λίγα ολλανδικά ενώ μελετώ και γνωρίζω παλαιά (μεσαιωνικά) γαλλικά και προβηγκιανά.
Early music / Παλαιά μουσική: Θα μπορούσες με λίγες φράσεις να μας συστήσεις την Παλαιά Μουσική;
Επίσημα ο όρος αναφέρεται στη μουσική πριν τον Μότσαρτ και δηλώνει τη μουσική αυτή με την οποία δεν υπάρχει πια συνέχεια στην ερμηνευτική πρακτική. Στις μέρες μας θα έλεγα ότι πολύ γενικά αναφέρεται στη μουσική του Μπαρόκ και της Αναγέννησης. Η αναβίωση της παλαιάς μουσικής τις δεκαετίες του 60’ και 70’ έφερε μαζί την χρήση παλιών οργάνων και τη μελέτη των πηγών της εποχής σε μια προσπάθεια να πλησιάσει ο μουσικός του σήμερα περισσότερο στο πνεύμα των συνθετών της εποχής αλλά και στην εκτελεστική πρακτική της εκάστοτε εποχής.

Notes/Νότες: Οι περισσότεροι άνθρωποι ακούμε τις νότες, τις μελωδίες και ταξιδεύουμε… Ένας μουσικός παγκόσμιας εμβέλειας, όπως εσύ, πώς αναμετράτε μαζί τους; Δεν βαριέσαι ποτέ αυτά τα μικρά, μαύρα σύμβολα που συγκατοικούν μαζί σου;
Ο Lessing (18ος αι.) έκανε τον διαχωρισμός ανάμεσα σε τέχνες του χώρου (εικαστικά) και του χρόνου (μουσική, ποίηση). Όπως η ποίηση έτσι και η μουσική προσδιορίζεται και πέρα από τις νότες (και τις λέξεις) από έναν εσωτερικό (προσωπικό;) ρυθμό.
Η ενασχόλησή μου ωστόσο και με προφορικές παραδόσεις (χωρίς γραπτή παρτιτούρα) είναι μια ευχάριστη αλλαγή.

Travelling / Ταξιδεύοντας: Αν μπορούσες να μοιραστείς μαζί μας λέξεις, εικόνες και μυρωδιές από τα ταξίδια που έχετε πραγματοποιήσει με τους Ex silentio, ποια είναι τα αντιπροσωπευτικά κάθε χώρας στη μουσική της παράδοση;
Έχει ενδιαφέρον πώς οι διάφορες μουσικές έχουν απήχηση σε τόσο διαφορετικούς λαούς και χώρες. Έχουμε εμφανιστεί σε πολλές χώρες και ως σύνολο αλλά και ο καθένας χωριστά με άλλες συνεργασίες. Οι πιο ωραίες εμπειρίες ήταν σε φεστιβάλ που είχε πολλούς μουσικούς από διάφορες χώρες και ο ένας μπορούσε να γνωρίσει και να ακούσει τη δουλειά του άλλου. Σε αυτά τα ταξίδια είχαμε την ευκαιρία να παίξουμε σε υπέροχους ιστορικούς χώρους από το Μπάρι και το Μιλάνο (στο υπέροχο παρεκκλήσι του Αγίου Μάρκου) μέχρι τη Βιέννη (στην παλιότερη εκκλησία της πόλης, στον Άγιο Ρούπερτ), το Γκρατς, το Βερολίνο, τη Χάγη και άλλα πολλά.

Intuition/Διαίσθηση: Πώς λειτουργείς κατά την επιλογή συνεργατών ή μουσικών θεμάτων για τη δημιουργία ενός cd ή μιας συναυλίας; Ακούς τη διαίσθηση, το ένστικτό σου, γνωρίζεις από πριν τι θα έχει απήχηση στον κόσμο ή επιλέγεις με αυστηρά καλλιτεχνικά κριτήρια;
Συνήθως επιλέγω θεματικές συναυλιών και δίσκων ανάλογα με το προσωπικό μου γούστο εκτός από τις περιπτώσεις που μας ζητάει κάποιο φεστιβάλ ένα συγκεκριμένο πρότζεκτ. Συνεργάτες επιλέγω, φυσικά, με καλλιτεχνικά κριτήρια.

Odds / Πιθανότητες: Τι πιθανότητες για αξιοπρεπείς σπουδές και επαγγελματική αποκατάσταση έχει στην Ελλάδα ένας νέος ή μία νέα μουσικός που θέλει να ασχοληθεί με την παλαιά ή την κλασική μουσική σήμερα;
Σε ό,τι αφορά τις μουσικές σπουδές υπάρχουν αξιόλογοι καθηγητές στην εκπαίδευση τόσο στα ωδεία όσο και στα σχολεία και τα πανεπιστήμια, ωστόσο το σύστημα παραμένει λίγο απαρχαιωμένο… Η επαγγελματική αποκατάσταση είναι πάντα ένα δύσκολο θέμα στους καλλιτεχνικούς τομείς. Ωστόσο, όταν υπάρχει αληθινή αξία και αφοσίωση συνήθως βρίσκει κανείς τον δρόμο του.

Το τελευταίο cd των Ex Silentio με τίτλο MNEME – MNHMH

Music villageΜεσαιωνική μουσική από τη Μεσόγειο είναι αφιερωμένο στην πλούσια μουσική παράδοση της Μεσογείου μέσα στους αιώνες. Εμπνευσμένο από την πλούσια και πολυδιάστατη ζωή της αυλής του Βασιλιά της Καστίλλης και της Λεόν, Αλφόνσου του Σοφού (Ισπανία 13ος αιώνας), το πρόγραμμα MNEME (Μνήμη) φέρνει μαζί γλώσσες, όργανα και εκτελεστικές πρακτικές από τη Νότια Ευρώπη, τον αραβικό κόσμο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η ιδέα της μνήμης συνδέονταν αδιάκοπα με τη μουσική τέχνη ενώ τεχνικές μνήμης (Mnemotecnicae) συναντάμε σε μεσαιωνικές πηγές ήδη από το μνημοτεχνικό “χέρι” του Guido d’ Arezzo (1000μ.Χ.). Κατά τον Μεσαίωνα τόσο η λόγια όσο και η λαϊκή μουσική παίζονταν και διδάσκονταν ευρέως απ’ έξω. Χάρη στη μνήμη των μουσικών η τέχνη μεταδίδονταν μέσα από τον χρόνο ακριβώς όπως και στην παραδοσιακή μουσική των διαφόρων χωρών.
Το πρόγραμμα του CD εστιάζει σε όψιμη Μεσαιωνική και σε παραδοσιακή μουσική από διάφορες περιοχές της Μεσογείου: από την Καστίλλη, την Προβηγκία, την Τοσκάνη, τη Θράκη και τις Κυκλάδες. Η κάθε περιοχή έχει τα δικά της ιδιωματικά χαρακτηριστικά. Η κάθε μία μεταφέρει τη δική της μνήμη, ως μια μοναδική ερμηνεία του κόσμου.
Ο Δημήτρης Κούντουρας, στο επόμενο δισκογραφικό και εκδοτικό του βήμα κάνει μία καταγραφή για τους τροβαδούρους του Μεσαίωνα που δραστηριοποιήθηκαν στη γενέτειρα πόλη του, τη Θεσσαλονίκη. Το CD – Βιβλίο έχει τον τίτλο: «Η μουσική των τροβαδούρων στο λατινικό Βασίλειο της Θεσσαλονίκης μετά το 1204» και πρόκειται να κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις ΝΕΦΕΛΗ το καλοκαίρι του ’17. Είναι ένα βιβλίο με δίσκο ακτίνας-cd-αφιερωμένο στους τροβαδούρους του Μεσαίωνα που έζησαν και δημιούργησαν στη Θεσσαλονίκη αμέσως μετά την πτώση της Πόλης το 1204 από τις στρατιές των σταυροφόρων. Πρόκειται για μια πρωτότυπη έρευνα που φέρνει στο φως πλευρές γνωστής ποίησης και μουσικής της εποχής, γραμμένη στη Θεσσαλονίκη, προβάλλοντας τα γεγονότα, πολιτικά και ιστορικά, της πρώτης περιόδου της Φραγκοκρατίας στον ελλαδικό χώρο.

www.bonusmallmag.gr/058

www.bonusmallmag.com/058

Σελίδες 36 έως 45

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s