Η Μεταλλεία κι οι Μεταλλειώτες τον εικοστό αιώνα στη Μύκονο

erevna

Της Δήμητρας Λοΐζου – Βουλγαράκη

Η Δήμητρα Λοΐζου-Βουλγαράκη ασχολείται ερευνητικά με τα Μεταλλεία Βαρίτη της Μυκόνου. Πρόκειται για ένα ερευνητικό σχέδιο που η ίδια έχει βάλει ως στόχο να το ολοκληρώσει και να το παραδώσει στην τοπική κοινωνία, εμπλουτίζοντας την κοινωνική της μνήμη, την τοπική εργασιακή/εργατική ιστορία και τη γνώση για πλευρές του Μυκονιάτικου παρελθόντος που δεν είναι γνωστές και επισήμως καταγεγραμμένες. Ας δούμε τι έχει να μας πει:

«Η πρώτη μεταλλευτική δραστηριότητα στη Μύκονο εμφανίζεται από το 1900 έως το 1910 περίπου, για εξόρυξη αργυρούχου μολύβδου, χαλκού και σιδήρου, αρχικά από την Ιταλική Εταιρεία Δεσπόζιτου & Δεπιάν (ίδρυση 1898), και στη συνέχεια από τη Γαλλική Εταιρεία των Μεταλλείων του Λαυρίου (εκμίσθωση 1908).

METALLEIA 5. d.loizou.JPGΜισό σχεδόν αιώνα αργότερα, το 1954, συστάθηκε η Ανώνυμος Μεταλλευτική Εταιρεία Μυκόνου Α.Ε. (αφοί Γράτσοι, Ψαχαρόπουλος, Σιώτης), η οποία το 1955 εκμίσθωσε το ιδιόκτητό της Μεταλλείο Βαρίτη της Μυκόνου για μια 30ετία στην Magnet Cove Barium Corporation (Magcobar) με έδρα το Houston Texas, η οποία με τη σειρά της ανέθεσε την εκμετάλλευσή του στη Mykobar Μεταλλευτική Εταιρεία Α.Ε.

Η περιοχή της μεταλλειοκτησίας –στην Άνω Μερά, στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού– περιλάμβανε 3 κύριες φλέβες μεταλλεύματος Βαρίτη (BaSO4.H2O). Εδώ εφαρμόστηκε, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η μέθοδος εκμετάλλευσης των «Συμπτυσσομένων Μετώπων».

13220999_2047194578839348_840197647260799765_nΗ παραγωγή σταμάτησε το 1983 λόγω εξάντλησης των οικονομικά εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων. Η μίσθωση έληξε οριστικά στις 30/06/1985, και το Μεταλλείο παραδόθηκε από τη Mykobar στο Ελληνικό Δημόσιο.

Υπολογίζεται ότι από το Μεταλλείο αυτό έγινε εξαγωγή εμπορεύσιμου προϊόντος βαρίτη της τάξεως των δύο εκατομμυρίων (2.000.000) τόνων στα 30 χρόνια λειτουργίας του.

Εργάστηκαν σ’ αυτό σχεδόν όλοι οι Μυκονιάτες –ακόμη και γυναίκες– σε μια περίοδο ακραίας φτώχιας τουλάχιστον τη δεκαετία του ’50, όταν ο Τουρισμός στο νησί ήταν ακόμα στα σπάργανα. «Χορτάσαμε ψωμί!», είναι μια φράση που μου τρύπησε τ’ αφτιά, όταν την άκουσα να τη λέει με τρεμάμενη φωνή ακόμη σήμερα κάποιος συντοπίτης μου. Ταυτόχρονα, έλυσαν το πρόβλημα της επιβίωσής τους και πάρα πολλοί εσωτερικοί μετανάστες που ήρθαν από όλα τα μέρη της Ελλάδας – ειδικευμένοι και ανειδίκευτοι.

photoΗ προσωπική μου ενασχόληση με το ζήτημα αυτό εμφανίστηκε το 2003, αρχικά ως επιτακτική δική μου ανάγκη να αποδοθεί επιτέλους τιμή στους εργαζομένους που έχασαν τη ζωή τους στο Μεταλλείο· και ακόμη, σ’ αυτούς, που παλεύοντας νυχθημερόν σε μια σκληρή και επίπονη δουλειά, μπόρεσαν να ζήσουν αξιοπρεπώς τις οικογένειές τους –μεταξύ αυτών κι ο πατέρας μου–, χωρίς να χρειαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους αναζητώντας αλλού την τύχη τους.

Το 2013 ξεκίνησα μόνη με τις μικρές μου δυνάμεις –συλλέγοντας έγγραφα, φωτογραφίες, μαρτυρίες εργαζομένων, κινηματογραφημένα στιγμιότυπα, καταχωρίσεις από τον τοπικό Τύπο της εποχής εκείνης που με προθυμία μού προσφέρθηκαν– το ταξίδι στον αλλοτινό τρόπο ύπαρξης των κατοίκων του νησιού, τον οποίο και οφείλουμε να μην επιτρέψουμε να περάσει στη λήθη!

Στόχοι μου είναι:
1. Η έκδοση Βιβλίου-Λευκώματος.
2. Η παραγωγή Ντοκιμαντέρ από τον κινηματογραφιστή Δημήτρη Καλφάκη, που θα στηρίζεται στην έρευνα, και
3. Διαδραστική Πλατφόρμα και Ψηφιακός Χάρτης (εικονική περιήγηση στους χώρους και την ιστορία με προσωπικές αφηγήσεις των ανθρώπων, και ιστορίες από τις βιβλιογραφικές πηγές) των Μεταλλείων της Μυκόνου, που ανέλαβε να επιμεληθεί η συντοπίτισσα Δέσποινα Νάζου, Κοινωνική Ανθρωπολόγος, Διδάσκουσα-Ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου».

Για την ευόδωση αυτών των στόχων, ζητώ –και είμαι σίγουρη πως θα την έχω– τη στήριξη όλων των Μυκονιατών. Τα καλά νέα είναι πως η προσπάθειά μου αυτή έχει ήδη εκτιμηθεί και αναγνωριστεί από τον ομότιμο Καθηγητή ΕΜΠ Κώστα Παναγόπουλο, τον καθηγητή ΕΜΠ-Αντιπρόεδρο ΕΑΔΙΠ ΕΜΠ Δημήτρη Καλιαμπάκο και το Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, όπου με επίσημη επιστολή (4382/17-05-2017) δηλώνουν τη διάθεσή τους να συνδράμουν στην ερευνητική μου εργασία, εντάσσοντάς την στο πλαίσιο αναγνώρισης και ανάδειξης τής οικονομικής και πολιτιστικής σημασίας τής μεταλλευτικής δραστηριότητας, η οποία αναπτύχθηκε στο Αιγαίο».
Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στη σελίδα μου στο φβ «Η Μεταλλεία κι οι Μεταλλειώτες στη Μύκονο».

Από τον κινηματογραφιστή Δημήτρη Καλφάκη, ένα πρώτο μικρό οπτικοποιημένο δείγμα της έρευνας, απόσπασμα του ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους που θα συνοδεύει την έκδοση, δείτε εδώ!

www.bonusmallmag.gr/058

www.bonusmallmag.com/058

Σελίδες 26 έως 33

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s